Wie ben ik raadsels

Hoe een wie ben ik raadsel werkt

Bij een wie ben ik raadsel praat een voorwerp of dier in de ik-vorm en beschrijft het zichzelf in twee of drie zinnen. Het potlood met zijn houten jas en gekleurde puntmuts is daar een mooi voorbeeld van: elk kenmerk klopt, maar geen enkel kenmerk zegt meteen wat het is. De luisteraar zet de kenmerken naast elkaar en zoekt het voorwerp dat in alles past.

Dit soort raadsels is heel geschikt voor kinderen vanaf een jaar of zes, omdat ze niets hoeven te weten van woordgrappen. Kijken en vergelijken is genoeg.

Zo lees je ze voor

Lees de zinnen één voor één voor en pauzeer na elke zin. Kinderen mogen na elke zin een gok doen, en jij zegt alleen 'zou kunnen' of 'nee, luister verder'. Zo wordt elk kenmerk een stap. Bij de schoenen zeg je eerst: 'Ik heb geen benen.' Er komt 'een slang'. Dan: 'Maar ik draag jou de hele dag.' En dan valt het.

Doe eventueel de stem van het voorwerp erbij, een piepende tandpastatube wordt onthouden en thuis nagespeeld.

Kinderen zelf een raadsel laten maken

Het mooiste aan deze vorm is dat kinderen er zelf mee aan de slag kunnen. Laat ze een voorwerp uit de klas of de keuken kiezen en drie zinnen bedenken: waar het van gemaakt is, wat het doet en waar je het vindt. Een lepel wordt dan: 'Ik ben van metaal, ik breng soep naar je mond en ik lig in de la.' Zeg dat de eerste zin het moeilijkst mag zijn en de laatste zin de grootste hint mag bevatten.

Schrijf de raadsels op kaartjes en hang ze in de klas op, met het antwoord onder een flapje. Zo ontstaat een raadselmuur waar de hele week naar gekeken wordt.

Op een feestje en in een Sinterklaasgedicht

Op een kinderfeestje kun je van een wie ben ik raadsel een spel maken: elk kind krijgt een briefje met een voorwerp op de rug geplakt en stelt vragen aan de anderen totdat het weet wat het is. Dat is dezelfde vorm, maar dan omgekeerd.

In een Sinterklaasgedicht is de ik-vorm een cadeau voor de schrijver. Laat het cadeau zelf aan het woord: 'Ik heb een houten jas, een muts die van kleur verschiet, en zit straks in jouw pennenbak, of raad je het nog niet?' De ontvanger raadt het cadeau voordat hij het openmaakt, en het gedicht heeft meteen een verhaal.

Voorbeeld van een korte raadselronde

Een ronde in groep drie kan zo gaan. De juf zegt: 'Ik ben vandaag drie dingen tegelijk. Luister goed en steek je vinger op.' Ze leest: 'Ik heb geen benen, maar ik draag jou de hele dag.' Er wordt 'een rugzak' geroepen. 'Bijna, maar ik zit aan je voeten.' Dan komt 'schoenen' en de klas stampt met de voeten.

Daarna: 'Ik word elke ochtend uitgeknepen en geef dan iets fris voor je tanden.' Een paar kinderen wijzen naar hun mond. Als laatste het potlood, en de juf laat een kind naar voren komen om een potlood te slijpen, zodat iedereen ziet dat het krimpt. Ze sluit af: 'Morgen mag Sam een raadsel meenemen over iets uit zijn slaapkamer.'