Letterraadsels
Raadsels over woorden en letters, om even hardop mee te tellen. Klassiekers voor op school, aan tafel of in een Sinterklaasgedicht.
24 dagen geleden toegevoegd
Ik zit twee keer in boom, één keer in bos, maar helemaal niet in tak. Wat ben ik?
Bekijk antwoord
De letter o.
25 dagen geleden toegevoegd
Wat staat er precies midden in het water?
Bekijk antwoord
De letter t. Het woord water heeft vijf letters, en de t staat in het midden.
25 dagen geleden toegevoegd
Ik zit twee keer in pepernoot en één keer in schoen, maar helemaal niet in staf. Wat ben ik?
Bekijk antwoord
De letter o.
25 dagen geleden toegevoegd
Welk stuk gereedschap wordt een drankje als je het achterstevoren leest?
Bekijk antwoord
De klem. Achterstevoren staat er melk.
28 dagen geleden toegevoegd
Ik zit twee keer in Amsterdam, één keer in Rotterdam en helemaal niet in Den Haag. Wat ben ik?
Bekijk antwoord
De letter m.
28 dagen geleden toegevoegd
Wat begint met een t, eindigt met een t en zit vol thee?
Bekijk antwoord
Een theepot.
28 dagen geleden toegevoegd
Welk keukengerei lees je van achteren naar voren precies hetzelfde?
Bekijk antwoord
Een lepel.
28 dagen geleden toegevoegd
Ik zit in de zee maar niet in het water, en in de zon maar niet in de maan. Wat ben ik?
Bekijk antwoord
De letter z.
28 dagen geleden toegevoegd
Welk woord van drie letters wordt een huisdier als je het achterstevoren leest?
Bekijk antwoord
Tak (kat).
28 dagen geleden toegevoegd
Welke kleur krijg je als je het woord 'leeg' achterstevoren leest?
Bekijk antwoord
Geel.
28 dagen geleden toegevoegd
Welke letter staat altijd aan het eind van de dag?
Bekijk antwoord
De letter g.
28 dagen geleden toegevoegd
Welke letter staat precies in het midden van Rotterdam?
Bekijk antwoord
De letter e (de vijfde van de negen letters).
28 dagen geleden toegevoegd
Ik zit twee keer in koffie, maar helemaal niet in thee. Wat ben ik?
Bekijk antwoord
De letter f.
30 dagen geleden toegevoegd
Welke twee letters kun je bakken in de pan?
Bekijk antwoord
De e en de i, samen een ei.
Hoeveel letters heeft het alfabet?
Bekijk antwoord
Zeven: a, l, f, a, b, e, t.
Wat begint met een e, eindigt met een e en bevat maar één letter?
Bekijk antwoord
Een enveloppe.
Welke letter kun je drinken?
Bekijk antwoord
De t (thee).
Welke letter is altijd nat?
Bekijk antwoord
De c (zee).
Ik zit in de kat en in de kerk, in de koe en in de kip, maar niet in de hond. Wat ben ik?
Bekijk antwoord
De letter k.
Wat is het langste woord in de Nederlandse taal?
Bekijk antwoord
Elastiek, want dat kun je zo ver uitrekken als je wilt.
Wat staat er precies in het midden van Amerika?
Bekijk antwoord
De letter r.
Wat begint met een b, eindigt met een s en zit vol letters die het zelf niet kan lezen?
Bekijk antwoord
Een brievenbus.
Ik ben een bootje van vijf letters en je leest mij van voren naar achteren precies hetzelfde als van achteren naar voren. Wat ben ik?
Bekijk antwoord
Een kajak.
Wat staat er midden in de nacht?
Bekijk antwoord
De letter c.
Wat een letterraadsel bijzonder maakt
Een letterraadsel speelt met de vraag zelf. Hoeveel letters heeft het alfabet? Wie 'zesentwintig' zegt, heeft de vraag als rekenvraag gelezen. Wie 'zeven' zegt, heeft naar het woord gekeken. Bij deze raadsels moet je dus letterlijk lezen wat er staat, en dat is precies wat kinderen in de taalles leren.
Sommige letterraadsels werken alleen hardop, zoals de letter die je kunt drinken. Andere werken juist beter op papier, zoals het woord dat met een e begint en eindigt. Bedenk vooraf welk raadsel je voorleest en welk je opschrijft.
Voor welke leeftijd
Kinderen moeten kunnen spellen om een letterraadsel te snappen, dus reken op groep vier als ondergrens. In groep vijf en zes zijn ze op hun best, want dan ontdekken kinderen dat woorden uit letters bestaan die je apart kunt tellen. Volwassenen vinden ze leuk als korte instinker, zeker de alfabetvraag, waar bijna iedereen de eerste keer inloopt.
Voor kinderen die pas leren lezen kun je de raadsels versimpelen: 'Welke letter hoor je in thee?' Dat is geen raadsel meer, maar een taalspelletje, en dat is voor die leeftijd precies goed.
Zo stel je een letterraadsel
Schrijf het raadsel op of laat het kind het zelf lezen. Bij 'hoeveel letters heeft het alfabet' geef je het woord alfabet eventueel nadruk door het op het bord te schrijven. Laat kinderen daarna hardop tellen. Dat hardop tellen is de kern: ze horen zichzelf de fout maken of de oplossing vinden.
Als hint werkt bij letterraadsels bijna altijd: 'Kijk naar het woord, niet naar het ding.' Bij de enveloppe: 'Het is iets wat je op de post doet.' Verklap nooit de letter zelf, want daarmee is het raadsel af.
In de klas en in een Sinterklaasgedicht
In de taalles kun je een letterraadsel gebruiken als opstap naar spelling: laat kinderen daarna zelf een raadsel maken met hun eigen naam. 'Mijn naam heeft vier letters en begint met wat je drinkt.' Dat wordt dan Tess of Tim. Hang de raadsels op en laat de klas raden.
In een Sinterklaasgedicht zijn letterraadsels een klassieker. Een strofe als 'Welke letter kun je drinken, vraagt de Sint aan Fleur, het antwoord staat op je cadeau, in een mooie kleur' laat de ontvanger raden voordat het papier eraf gaat. Zet de oplossing achterop het cadeau of op een apart briefje.
Voorbeeld van een korte raadselronde
Een ronde in groep vijf, op vrijdagmiddag. De meester schrijft op het bord: 'Hoeveel letters heeft het alfabet?' Bijna alle vingers gaan omhoog, iedereen roept zesentwintig. De meester schudt zijn hoofd en onderstreept het woord alfabet. Een kind begint te tellen op zijn vingers en roept 'zeven!' De klas kreunt en lacht tegelijk.
Daarna, mondeling: 'Welke letter kun je drinken?' Een leerling zegt de o van water, een ander de b van bier, dan komt de t. Als laatste het raadsel van de enveloppe, en de meester laat een echte envelop zien als hint. Hij sluit af met de opdracht om thuis een raadsel over je eigen naam te maken voor maandag.
Veelgestelde vragen
Waarom wordt het alfabetraadsel zo vaak fout beantwoord?
Omdat de vraag klinkt als een weetje, en je hoofd meteen het bekende antwoord geeft. Pas als je het woord alfabet ziet staan, besef je dat het over dat woord gaat. Daarom werkt dit raadsel het best als je het opschrijft en pas daarna vraagt.
Kunnen kinderen zelf letterraadsels bedenken?
Ja, dat is een leuke opdracht voor groep vijf en hoger. Laat ze beginnen met hun eigen naam, een dier of een lievelingseten en een zin maken over de eerste letter, de laatste letter en het aantal letters. Controleer wel of het antwoord echt klopt, want kinderen tellen soms een letter te veel.
Werken deze raadsels ook in het Engels of een andere taal?
Meestal niet, omdat de grap in de Nederlandse spelling of uitspraak zit. De letter t klinkt alleen in het Nederlands als thee. Hou het dus bij Nederlandse raadsels en vertaal ze niet, want dan klopt het antwoord niet meer.
Hoe verwerk ik een letterraadsel in een Sinterklaasgedicht?
Zet het raadsel in een eigen strofe en laat de volgende strofe zeggen dat het antwoord op het cadeau staat of in de doos zit. Kies een raadsel met een kort antwoord, zoals één letter, zodat je het gemakkelijk kunt laten rijmen. Lees het gedicht hardop voor en wacht tot de ontvanger geraden heeft voordat je verder leest.