Een afscheidsspeech voor een collega schrijven
Hoe schrijf je een warme, korte afscheidsspeech voor een collega? Stappenplan met tips, een rode draad en een uitgeschreven voorbeeldtoespraak.
Een collega vertrekt en jij mag een paar woorden zeggen. Misschien omdat je de leidinggevende bent, misschien omdat je het langst met diegene hebt samengewerkt, of gewoon omdat iemand het moest doen en jij ja zei. Een afscheidsspeech hoeft geen kunstwerk te zijn, maar een goede speech blijft wel hangen. In dit artikel lees je hoe je in een paar stappen een toespraak schrijft die warm is, persoonlijk klinkt en niet te lang duurt.
Begin met de persoon, niet met jezelf
Open niet met hoe lastig je het vond om deze speech te schrijven. De speech gaat over je collega, dus begin daar. Noem meteen iets typerends: een gewoonte, een uitspraak, de manier waarop diegene elke ochtend binnenkwam. Dat werkt beter dan een algemene zin als "vandaag nemen we afscheid van een gewaardeerde collega", want die kan iedereen over iedereen zeggen.
Verzamel eerst verhalen
Voordat je gaat schrijven, ga je op zoek naar materiaal. Vraag aan twee of drie collega's naar hun beste herinnering. Denk zelf terug aan het eerste project dat jullie samen deden, aan een moment dat het misging en toch goed kwam, aan een grap die intern beroemd is geworden. Schrijf alles op, ook wat je uiteindelijk niet gebruikt. Uit tien verhalen kies je er twee of drie, en die kies je omdat ze samen een beeld geven van wie deze collega is.
Kies een rode draad
Een speech met losse anekdotes voelt als een opsomming. Een speech met een rode draad voelt als een verhaal. Die rode draad kan een eigenschap zijn (de rust die diegene altijd bewaarde), een terugkerend thema (de eeuwige strijd met de printer) of een ontwikkeling (van stille nieuwkomer tot degene die iedereen om raad vroeg). Als je die draad hebt, weet je ook welke anekdotes erbij passen en welke je kunt schrappen.
Houd het kort en spreek het uit
Een goede afscheidsspeech duurt drie tot vijf minuten. Dat is ongeveer 400 tot 600 woorden. Langer is bijna nooit beter, zeker niet als er nog een borrel op iedereen wacht. Schrijf de tekst uit en lees hem hardop voor. Zinnen die op papier mooi lijken, blijken soms onuitspreekbaar. Korte zinnen werken beter dan lange. Spreektaal werkt beter dan schrijftaal.
Humor mag, maar met mate
Een grap in een afscheidsspeech is goud waard, zolang de collega er zelf ook om kan lachen. Kies voor milde plagerij over iets wat diegene zelf ook als eigenaardigheid ziet. Vermijd grappen over gevoelige onderwerpen, over conflicten die net zijn bijgelegd of over de reden van het vertrek als die niet vrolijk is. Twijfel je of een grap kan, dan kan hij meestal niet.
Sluit af met een wens en een gebaar
Het einde van de speech is het moment dat mensen onthouden. Richt je in de laatste zinnen rechtstreeks tot je collega. Spreek uit wat je hoopt voor de toekomst, wat jullie gaan missen en wat blijft. Sluit af met een concreet gebaar: een toost, het overhandigen van een cadeau, of een applaus dat je zelf inzet. Zo weet iedereen dat de speech klaar is en wordt het geen ongemakkelijke stilte.
Voorbeeld van een afscheidsspeech
Hieronder een uitgeschreven voorbeeld voor een collega die na acht jaar vertrekt naar een andere baan. Pas de namen en details aan naar jouw situatie.
"Beste Sanne, acht jaar geleden kwam je hier binnen met een rugzak, een doos gevulde koeken en de mededeling dat je het koffiezetapparaat een ramp vond. De koeken waren binnen een uur op. Het koffiezetapparaat heb je een half jaar later eigenhandig vervangen, en sindsdien drinken we allemaal beter.
Dat is eigenlijk het verhaal van jou hier: je zag wat er beter kon en je deed het gewoon. Niet met veel drukte, wel met veel resultaat. Toen het systeem in 2022 twee dagen plat lag, was jij degene die om zeven uur 's ochtends al belde om te vragen wat ze konden doen. Toen een nieuwe collega na een week wilde stoppen, was jij degene die met haar ging lunchen. Ze werkt hier nog steeds.
We gaan je missen. Je scherpe blik, je droge opmerkingen tijdens vergaderingen en ja, ook je bemoeienis met de koffie. Bij je nieuwe werkgever krijgen ze iemand die eerlijk is, hard werkt en de boel op een prettige manier wakker houdt. Ze weten nog niet hoeveel geluk ze hebben.
Sanne, bedankt voor acht mooie jaren. We wensen je heel veel succes en plezier op je nieuwe plek. En als de koffie daar tegenvalt: je weet ons te vinden. Op Sanne!"
Bewaar de tekst na afloop, het is een mooi cadeau om aan je collega mee te geven. Zoek je nog een korte tekst voor op de kaart of om de speech mee af te sluiten? Kijk dan bij onze afscheidsteksten voor een collega.
Bij dit artikel: 👋 Afscheid